Khi một nhóm bạn cùng mừng nhà mới, góp chung một món lớn thường tốt hơn mỗi người một món nhỏ. Gia chủ nhận được một thứ thật sự cần — một chiếc bàn trà gỗ, một chiếc đồng hồ quả lắc, một bức tranh khổ lớn, một bộ ấm chén tốt kèm khay — thay vì mười món lặt vặt trùng nhau. Người góp cũng nhẹ phần chọn quà, và cả nhóm có một kỷ niệm chung trong nhà bạn mình.
Nhưng quà góp chung dễ vướng ba chuyện: chọn món không hợp gia chủ, chia tiền không đều làm có người khó chịu, và không ai chịu trách nhiệm đến cùng. Bài này đi qua từng bước để tránh ba chuyện đó, từ lúc hỏi gia chủ đến lúc món quà được đặt đúng chỗ trong nhà mới.
Vì sao một món lớn tốt hơn nhiều món nhỏ
Một gia đình mới dọn nhà thường nhận về cùng lúc vài bộ ấm chén, vài chậu cây, vài bình hoa, vài hộp bánh. Mỗi món đều có thiện ý, nhưng gộp lại thành một đống đồ mà căn nhà mới chưa có chỗ chứa. Trong khi đó, những món gia chủ thật sự cần lại là món lớn hơn: chiếc bàn trà còn thiếu, chiếc kệ sách chưa kịp mua, chiếc đồng hồ cho phòng khách, chiếc đèn cây cho góc đọc sách.
Một nhóm năm, bảy người góp lại đủ sức chọn một món ở tầng mà một người khó tự lo, mà mỗi người chỉ bỏ ra phần vừa phải. Món quà lớn dùng được lâu, đặt ở chỗ dễ thấy, nên gia chủ nhớ tới cả nhóm mỗi lần nhìn thấy. Với những nhóm bạn học cũ, đồng nghiệp lâu năm, món quà chung còn là dấu mốc của tình bạn.
Góp chung cũng đỡ gánh cho từng người. Không ai phải tự đi chọn, tự lo đóng gói, tự mang tới; một người lo, những người khác chỉ góp phần và có mặt. Với người bận rộn hoặc ở xa không dự tiệc được, góp chung giúp họ vẫn có mặt trong món quà mà không phải lo gửi riêng.
Hỏi gia chủ thế nào để món quà có ích
Cử một người hỏi. Cả nhóm nhắn hỏi cùng lúc làm gia chủ ngại và trả lời chung chung. Một người thân nhất với gia chủ đứng ra hỏi là gọn nhất.
Hỏi nhà còn thiếu gì, đừng hỏi muốn gì. Câu "nhà còn thiếu món gì không" dễ trả lời hơn câu "muốn quà gì", vì gia chủ không phải tự đòi. Nhiều người sẽ nói thật: còn thiếu bàn trà, thiếu kệ sách, thiếu đèn.
Đưa hai, ba lựa chọn. Nếu gia chủ ngại nói, người hỏi có thể đưa vài gợi ý: nhóm định tặng một bức tranh hoặc một chiếc đồng hồ hoặc một bộ ấm chén lớn, nhà thích món nào hơn. Gia chủ chọn trong khung cho sẵn thì dễ hơn.
Hỏi qua người nhà. Nếu không tiện hỏi thẳng, hỏi vợ hoặc chồng, anh chị em của gia chủ. Người nhà thường biết rõ món nào đã mua, món nào đang tính mua.
Hỏi chỗ đặt và kích thước. Với đồ nội thất, tranh lớn, đồng hồ cây, cần hỏi thêm kích thước chỗ trống, màu nội thất, để tránh chọn món đẹp mà không vừa.
Giữ bí mật nếu muốn bất ngờ. Có thể vẫn giữ bất ngờ ở chi tiết, như màu sắc, hoa văn, dòng đề tặng, trong khi đã chắc chắn về loại món.
Những món lớn dùng lâu hợp để góp chung
Bảng dưới gợi ý những món hay được nhóm bạn chọn góp chung cho nhà mới, kèm điều cần hỏi trước. Mức tiền tuỳ nhóm, nên chỉ nêu tầng tương đối.
| Món | Tầng tương đối | Hợp với nhà | Cần hỏi trước |
|---|---|---|---|
| Bàn trà gỗ hoặc bàn nước | Vừa đến lớn | Căn hộ, nhà phố chưa có bàn phòng khách | Kích thước phòng, kiểu sofa, màu gỗ nội thất |
| Bộ ấm chén tốt kèm khay gỗ | Vừa | Hầu hết các nhà, nhất là nhà hay tiếp khách | Gia chủ uống trà kiểu gì, bàn rộng hay hẹp |
| Đồng hồ quả lắc hoặc đồng hồ cây | Lớn | Nhà phố, nhà vườn có phòng khách rộng | Gia chủ có kiêng tặng đồng hồ không, có chỗ đặt không |
| Tranh khổ lớn | Vừa đến lớn | Nhà có mảng tường lớn chưa treo gì | Mảng tường định treo, màu sơn, gu tranh |
| Bình gốm đứng sàn hoặc đôi bình | Vừa đến lớn | Nhà phố, nhà vườn, sảnh rộng | Góc đặt, có trẻ nhỏ không |
| Kệ sách, tủ trưng bày | Vừa đến lớn | Gia đình nhiều sách, nhiều đồ lưu niệm | Kích thước tường, phong cách nội thất |
| Bộ bàn ghế ban công, hiên | Vừa | Căn hộ có lô gia, nhà có hiên | Diện tích, có mái che không |
| Đèn cây cao cấp | Vừa | Căn hộ, nhà phố có góc đọc sách | Góc đặt, ổ cắm gần đó |
Tránh góp chung những món mang tính cá nhân cao như đồ trang trí kén gu, đồ công nghệ mau lỗi thời, hay đồ mà gia chủ có thể đã tự đặt mua. Món góp chung nên là món dùng lâu, cả gia đình cùng dùng, và đã được gia chủ gật đầu.
Chia phần cho công bằng và không ai khó xử
Chuyện tiền trong nhóm bạn dễ làm sứt mẻ tình cảm hơn mọi người nghĩ. Một quy trình rõ ràng từ đầu giúp tránh điều đó.
- Người cầm trịch đưa ra món quà dự kiến và tổng tầng tiền ước tính, hỏi ai muốn tham gia; không mặc định ai cũng góp.
- Chia đều là cách đơn giản nhất. Ví dụ giả định: món quà dự kiến chia cho tám người, mỗi người góp một phần bằng nhau, phần lẻ người cầm trịch bù.
- Nếu trong nhóm có người khó khăn, cho phép góp theo khả năng mà không ai phải nói ra; người cầm trịch giữ kín con số từng người.
- Người không góp được tiền có thể góp công: đi chọn, chở hàng, gói quà, viết thiệp. Tên họ vẫn có trong danh sách người tặng.
- Thu đủ trước khi đặt mua, không ứng tiền rồi đi đòi sau; ghi rõ trong nhóm ai đã góp.
- Sau khi mua, gửi lại hoá đơn hoặc ảnh chụp hoá đơn vào nhóm, kèm số tiền thừa thiếu; tiền thừa có thể dùng mua thêm thiệp, hoa đi kèm, hoặc trả lại.
Cách làm minh bạch không phải vì nghi ngờ nhau, mà vì nó giữ cho món quà là niềm vui chung, không thành câu chuyện lấn cấn về sau.
Một người cầm trịch đến cùng
Quà góp chung hay hỏng ở đoạn giữa: ai cũng đồng ý góp nhưng không ai đi mua, hoặc mua xong không ai lo giao, hoặc giao xong không ai kiểm tra món quà đã được đặt đúng chỗ chưa. Vì vậy ngay từ đầu, nhóm nên cử một người cầm trịch, có thể kèm một người phụ, và cả nhóm tin tưởng giao phần quyết định chi tiết cho họ.
Người cầm trịch lo việc hỏi gia chủ, đi xem hàng, chốt món, đặt mua, giữ hoá đơn và phiếu bảo hành, hẹn giao, có mặt hoặc nhờ người có mặt lúc giao. Hoá đơn và phiếu bảo hành nên giao lại cho gia chủ, kẹp trong một phong bì ghi rõ, vì nếu món đồ hỏng trong thời hạn bảo hành, người cần đi bảo hành là gia chủ chứ không phải người mua.
Người cầm trịch cũng nên chừa đường đổi: hỏi cửa hàng có cho đổi màu, đổi cỡ trong một khoảng thời gian không, để nếu gia chủ thấy không hợp, họ có thể đổi mà không phải ngại với cả nhóm. Khi mọi việc xong, một tin nhắn ngắn báo nhóm rằng món quà đã tới nơi, gia chủ đã nhận, kèm một tấm ảnh nếu gia chủ đồng ý, là cách khép lại việc chung cho trọn.
Ví dụ giả định: sáu người bạn đại học mừng nhà mới của bạn
Ví dụ giả định: sáu người bạn học cùng lớp đại học, nay ở ba tỉnh thành khác nhau, nghe tin một người trong nhóm vừa nhận căn hộ ở Đà Nẵng. Người thân nhất với gia chủ nhắn hỏi riêng nhà còn thiếu gì; gia chủ nói phòng khách đã có sofa nhưng chưa có bàn trà, góc đọc sách thì chưa có đèn. Người cầm trịch đưa hai lựa chọn vào nhóm: một bàn trà gỗ, hoặc một chiếc đèn cây kèm bộ ấm chén. Cả nhóm chọn bàn trà vì gia chủ hay mời bạn bè tới chơi.
Người cầm trịch hỏi gia chủ kích thước sofa, màu sàn, rồi đi xem ba cửa hàng, gửi ảnh vào nhóm. Sau khi chốt, mỗi người chuyển phần góp; một bạn đang nghỉ việc góp ít hơn, người cầm trịch không nói ra. Một bạn ở xa không góp được tiền thì nhận viết thiệp và đặt làm tấm đồng nhỏ khắc tên nhóm gắn dưới mặt bàn.
Bàn được giao trước buổi tân gia hai ngày, người cầm trịch có mặt cùng gia chủ để kiểm hàng, đặt bàn đúng chỗ. Trong buổi tiệc, bốn người tới được cùng trao tấm thiệp chung, chụp một tấm ảnh quanh chiếc bàn. Hoá đơn và phiếu bảo hành được gửi lại cho gia chủ, ảnh hoá đơn gửi vào nhóm, khoản thừa nhỏ dùng mua thêm hộp trà để lên bàn. Cả quy trình không có gì phức tạp, chỉ cần một người chịu khó và một nhóm tin nhau.
Ghi tên và trao quà của cả nhóm
Một tấm thiệp chung. Ghi tên tất cả người góp, kể cả người góp công hay người ở xa. Có thể để mỗi người tự viết một dòng ngắn trên thiệp, làm món quà có hơi ấm của từng người.
Dòng đề tặng trên món quà. Với món dùng lâu như bàn trà, đồng hồ, có thể gắn một tấm đồng nhỏ ở mặt dưới hoặc mặt sau ghi tên nhóm và ngày mừng nhà mới. Không khắc lên mặt chính để không làm hỏng vẻ đẹp món đồ.
Trao cả nhóm hay một người đại diện. Nếu cả nhóm cùng dự tiệc, có thể cùng trao, một người nói vài câu ngắn thay mặt nhóm. Nếu món quà đã giao trước, ở buổi tiệc chỉ cần trao tấm thiệp chung.
Chụp một tấm ảnh chung. Nhiều nhóm thích chụp ảnh cùng gia chủ bên món quà. Hỏi gia chủ trước khi chụp và trước khi đăng lên mạng xã hội, vì không phải ai cũng muốn công khai nhà mới.
Người vắng mặt. Báo với gia chủ những ai góp nhưng không tới được, để họ biết và cảm ơn đủ người.
Câu hỏi thường gặp
Góp chung quà mừng nhà mới mỗi người bao nhiêu là hợp lý?
Không có con số chung. Mức góp nên hợp với khả năng của người ít điều kiện nhất trong nhóm, để không ai phải gượng. Nhóm có thể chọn món quà theo tổng tiền góp được, thay vì chọn món trước rồi chia. Người cầm trịch giữ kín mức góp nếu có người góp ít hơn.
Có nên hỏi thẳng gia chủ muốn quà gì không?
Với bạn thân, hỏi thẳng nhà còn thiếu gì là cách tốt nhất để món quà có ích. Nên hỏi theo kiểu đưa vài lựa chọn để gia chủ dễ trả lời. Nếu ngại, hỏi qua người nhà của gia chủ. Điều quan trọng là món góp chung phải được gia chủ đồng ý trước, vì nó lớn và khó đổi.
Một người trong nhóm không muốn góp thì xử lý thế nào?
Tôn trọng lựa chọn của họ, không ép và không bàn tán. Có người muốn tặng riêng, có người đang khó khăn, có người không thân với gia chủ bằng. Người cầm trịch chỉ cần ghi rõ danh sách người tham gia để thiệp ghi đúng tên, tránh hiểu lầm khi gia chủ cảm ơn.
Ai giữ hoá đơn và phiếu bảo hành của món quà góp chung?
Người cầm trịch giữ trong lúc mua và giao, sau đó nên trao lại cho gia chủ trong một phong bì riêng. Gia chủ là người dùng món đồ nên cũng là người cần đi bảo hành khi có sự cố. Ảnh chụp hoá đơn thì gửi vào nhóm để mọi người cùng biết.
Quà góp chung có nên kèm phong bì không?
Thường là không cần. Món quà góp chung đã là phần mừng của cả nhóm. Nếu ai muốn mừng thêm vì thân thiết riêng, có thể tặng riêng phần của mình. Gộp phong bì vào quà chung dễ làm rối chuyện ai góp bao nhiêu, và làm món quà kém gọn.
Món quà góp chung bị gia chủ đổi đi thì có sao không?
Không sao. Mục đích của món quà là để gia chủ dùng được. Nếu nhóm đã chừa đường đổi từ đầu, gia chủ đổi sang màu khác, cỡ khác hợp nhà hơn là điều tốt. Cả nhóm nên vui vì món quà cuối cùng đã có chỗ đứng thật trong căn nhà mới.