Quà cưới anh chị em ruột thường đi theo hai cách: cả nhà góp chung một món lớn cho tổ ấm mới, hoặc mỗi người tặng một phần riêng theo sức và theo mức thân với người cưới. Góp chung hợp khi anh chị em sống gần nhau và muốn món quà đáng kể; tặng riêng hợp khi điều kiện mỗi người khác xa nhau hoặc ở xa. Món quà của anh chị em ruột còn có một phần ít ai đếm: công sức trong những ngày lo cưới.
Phần dưới đi qua cách chọn, cách góp tiền mà không ai thấy ngại, những món hợp với quan hệ ruột thịt, và vài tình huống thường gặp như anh chị em ở xa, cưới cách nhau nhiều năm hay chênh lệch hoàn cảnh. Những gợi ý này dùng được cả khi bạn là anh chị tặng em, lẫn khi bạn là em tặng anh chị đã đi làm lâu năm và có đủ đồ đạc.
Quà của anh chị em khác gì quà của bạn bè
Bạn bè thường mừng cưới bằng phong bì hoặc một món đồ gia dụng, và đôi trẻ ghi nhận như một phần của quan hệ có qua có lại. Anh chị em ruột ở một vị trí khác: quan hệ kéo dài cả đời, biết rõ hoàn cảnh của nhau, và sau này sẽ gặp lại nhau trong mọi dịp giỗ Tết. Quà của anh chị em vì thế ít mang tính xã giao, nhiều tính đỡ đần.
Điều đó cho phép anh chị em làm những việc bạn bè khó làm. Hỏi thẳng đôi trẻ đang thiếu gì. Góp vào một khoản chi lớn như tiền cọc nhà thuê hay bộ bàn ghế. Hoặc nhận một phần việc trong cưới thay cho quà, như lo xe đưa đón họ hàng, lo phần trang trí, quay phim chụp ảnh nếu có người trong nhà làm nghề.
Mặt khác, chính vì gần mà dễ có chuyện so bì. Anh cả mừng bao nhiêu, chị hai góp món gì, em út chưa đi làm thì tặng gì. Một cách làm quà rõ ràng, có người cầm trịch, có phần cho người ít điều kiện, sẽ giữ cho món quà là niềm vui chung chứ không thành chuyện kể lể sau này.
Góp chung hay tặng riêng: so sánh nhanh
Không có cách nào đúng cho mọi nhà. Bảng dưới đặt hai cách cạnh nhau để anh chị em bàn.
| Tiêu chí | Góp chung một món | Mỗi người một phần |
|---|---|---|
| Món quà | Đủ sức mua món lớn, dùng lâu | Nhiều món nhỏ, có thể trùng nhau |
| Ý nghĩa với đôi trẻ | Thấy cả nhà cùng chung tay | Thấy dấu riêng của từng người |
| Khi điều kiện chênh lệch | Người ít điều kiện dễ ngại nếu phần góp bị công khai | Mỗi người tặng theo sức, ít so bì hơn |
| Khi ở xa nhau | Cần một người đứng ra gom và mua | Mỗi người tự gửi, đơn giản hơn |
| Công sức tổ chức | Phải bàn bạc, chọn món, giữ quỹ | Gần như không cần bàn |
| Rủi ro hay gặp | Bất đồng chọn món, chậm trễ vì chờ góp đủ | Quà trùng nhau, có người tặng quá to làm người khác ngại |
Nhiều nhà kết hợp: anh chị em góp chung một món lớn, ai muốn thì thêm một món nhỏ riêng mang dấu cá nhân như thư tay, ảnh cũ hay món đồ tự làm.
Anh chị em cưới cách nhau nhiều năm: giữ cho đều
Trong một nhà nhiều con, đám cưới của các anh chị em có thể cách nhau năm bảy năm, thậm chí lâu hơn. Hoàn cảnh của cả nhà thay đổi theo thời gian: lúc anh cả cưới, các em còn đi học, chẳng ai góp được gì; đến lượt em út cưới, các anh chị đã đi làm, quà chung có thể lớn hơn nhiều. Chênh lệch kiểu này là tự nhiên và hầu hết mọi người hiểu.
Chuyện chỉ khó khi có người cảm thấy bị đối xử khác. Một cách nhiều nhà làm là không so giá trị món quà mà so tinh thần: lần nào cũng có một món chung đứng tên cả nhà, lần nào cũng có người nhận lo phần việc, lần nào cũng có thư hay lời mừng của từng người. Khi khung đó giữ nguyên, món quà to nhỏ khác nhau không còn là chuyện đáng bàn.
Với người cưới trước, nhiều anh chị em sau này bù lại bằng một món nhân dịp kỷ niệm ngày cưới tròn năm, hay khi anh chị chuyển nhà. Đó là cách nói rằng ngày trước các em chưa có điều kiện, chứ không phải không nghĩ tới.
Góp chung sao cho không ai ngại
Một quy trình đơn giản đã giúp nhiều nhà làm quà chung mà vẫn giữ được hoà khí:
- Chọn một người cầm trịch, thường là người gần đôi trẻ nhất hoặc người quen việc tiền nong, để gom ý và giữ quỹ.
- Hỏi đôi trẻ hoặc hỏi vòng qua cha mẹ xem tổ ấm mới đang thiếu gì, tránh mua món đã có.
- Đưa ra hai ba phương án món quà ở các tầng khác nhau, để mọi người chọn theo khả năng chung.
- Mỗi người góp theo sức, chuyển riêng cho người cầm trịch; không cần công khai ai góp bao nhiêu. Người chưa đi làm có thể góp công thay tiền.
- Người cầm trịch mua, lưu hoá đơn, báo lại cho cả nhóm món đã mua và tổng chi, phần dư nếu có thì gửi vào quà hoặc trả lại.
- Ghi thẻ quà đứng tên chung "các anh chị em", không liệt kê từng người theo thứ tự góp nhiều ít.
Điểm mấu chốt là bước bốn: phần góp kín đáo. Món quà đứng tên cả nhà, nên ai góp nhiều hay ít cũng có mặt bằng nhau trên tấm thẻ.
Những món hợp với quan hệ anh chị em
Món lớn cho căn nhà mới. Bàn ăn, tủ sách, bộ ghế sofa, bộ bình gốm lớn đặt phòng khách. Đây là những món đôi trẻ cần nhưng hay hoãn vì tốn kém, và bạn bè ít khi tặng.
Một phần chuyến đi sau cưới. Anh chị em góp tiền vé hoặc vài đêm nghỉ cho chuyến đi đầu tiên của hai vợ chồng. Món quà không chiếm chỗ trong nhà mà để lại kỷ niệm.
Album ảnh tuổi thơ của anh chị em. Gom ảnh cũ của các anh chị em từ lúc nhỏ đến ngày cưới, in thành một cuốn có ghi chú tay của từng người. Món quà này người ngoài không làm được.
Món đồ thủ công đặt làm riêng. Một chiếc khay gỗ khắc tên đôi trẻ và ngày cưới, một bộ gốm đặt vẽ theo mẫu riêng. Anh chị em có thời gian chuẩn bị trước vài tháng nên đặt làm được những món như vậy.
Công sức trong ngày cưới. Nhận lo trọn một phần việc: đón khách, lo xe, trang trí, quay phim. Với nhiều gia đình, đây là phần quà được nhớ lâu nhất, vì nó giúp cha mẹ đỡ vất vả trong những ngày bận rộn nhất.
Khi anh chị em chênh lệch điều kiện
Trong một nhà, có người đã ổn định, có người còn đi học, có người đang khó khăn. Quà cưới dễ trở thành nơi phơi bày sự chênh lệch đó, nhất là khi người có điều kiện tặng một món quá lớn so với phần còn lại. Người tặng có thể chỉ muốn tốt, nhưng anh chị em khác lại thấy mình bị đặt vào thế khó.
Một cách xử lý êm là người có điều kiện góp vào quỹ chung nhiều hơn mà không nói ra, thay vì tặng riêng một món nổi bật. Nếu muốn tặng thêm, có thể trao riêng cho đôi trẻ ở chỗ kín, không đưa lên lễ. Người đang khó khăn không cần cố cho bằng: một lá thư, một món tự làm, một ngày công giúp việc cưới đều là quà thật.
Đôi trẻ cũng nên giữ ý: cảm ơn mỗi anh chị em bằng sự chân thành như nhau, không kể với người này rằng người kia tặng gì. Khi cha mẹ còn, cha mẹ có thể nhắc nhẹ các con về tinh thần chung của quà anh chị em, để không ai phải gồng mình.
Anh chị em ở xa, ở nước ngoài
Không về dự được đám cưới của anh chị em ruột là chuyện nhiều nhà gặp, nhất là khi có người làm việc hay học tập ở nước ngoài. Món quà lúc này mang thêm ý nghĩa thay mặt: người ở xa muốn có mặt trong ngày vui bằng một thứ gì đó cụ thể.
Cách nhiều người làm là góp phần của mình vào quà chung qua người cầm trịch, rồi gửi thêm một món nhỏ mang dấu nơi mình đang sống, kèm thư tay. Một đoạn ghi hình ngắn gửi lời mừng, được chiếu trong tiệc hoặc mở cho đôi trẻ xem riêng, cũng là cách để người ở xa hiện diện.
Nếu định mang quà về sau đám cưới, nên báo trước cho đôi trẻ để họ biết mình không bị quên. Món quà trao muộn vài tháng, trong một bữa cơm cả nhà quây quần, đôi khi còn ấm hơn trao giữa ngày cưới đông người, vì có thời gian kể chuyện và hỏi han nhau.
Trao quà lúc nào và nói gì
Quà của anh chị em ruột không bị ràng bởi nghi lễ nào, nên có thể chọn lúc thuận nhất cho cả nhà. Món lớn như bàn ăn, tủ sách thường được chở thẳng tới nhà mới trước hoặc sau ngày cưới vài hôm, khi đôi trẻ đã có chỗ để. Mang tới giữa ngày cưới chỉ thêm việc cho người đang bận.
Một dịp ấm áp là bữa cơm riêng của anh chị em trước ngày cưới, kiểu bữa cuối cùng người cưới còn là thành viên độc thân của nhà. Món quà trao lúc đó, kèm vài câu chuyện cũ của anh chị em từ thời nhỏ, thường được nhớ rất lâu. Không cần lời chúc dài; một câu như "cả nhà góp cái bàn này, để nhà em lúc nào cũng có chỗ cho anh chị về ăn cơm" đã đủ ý.
Nếu gia đình muốn anh chị em có mặt trên lễ, lên sân khấu chụp ảnh chung, nói một hai câu thay mặt các anh chị em là đủ. Phần quà thật để ở nhà. Đôi trẻ cũng nên nhớ gửi lời cảm ơn riêng cho từng người, kể cả người góp ít, sau khi tiệc cưới qua đi.
Câu hỏi thường gặp
Anh chị em ruột có cần mừng cưới bằng phong bì như khách không?
Không bắt buộc. Nhiều nhà anh chị em ruột không mừng phong bì mà góp quà chung hoặc góp công lo cưới. Cũng có nhà vẫn mừng phong bì theo nếp riêng. Anh chị em nên thống nhất với nhau một cách làm để không ai bị lệch.
Em chưa đi làm thì tặng quà cưới anh chị thế nào?
Người chưa có thu nhập không cần góp tiền ngang các anh chị. Có thể góp một phần nhỏ vào quà chung, làm một món tự tay như album ảnh, thư tay, hoặc nhận một phần việc trong ngày cưới. Anh chị thường quý công sức và tấm lòng hơn giá trị món quà.
Ai nên đứng ra gom tiền khi anh chị em góp quà chung?
Thường là người gần đôi trẻ nhất hoặc người quen việc giữ tiền, ghi chép rõ ràng. Người đó nên lưu hoá đơn và báo lại cho cả nhóm. Không nhất thiết là anh chị cả; quan trọng là người được mọi người tin và có thời gian lo.
Có nên hỏi thẳng em mình muốn quà cưới gì không?
Với anh chị em ruột thì nên. Hỏi thẳng giúp tránh mua món đã có hoặc không hợp. Có thể đưa vài lựa chọn để người cưới dễ trả lời, vì nhiều người ngại nói mình muốn gì. Nếu muốn giữ bất ngờ, hỏi vòng qua vợ hoặc chồng sắp cưới của em.
Quà cưới của anh chị em có cần trao trên sân khấu không?
Không cần. Món quà lớn góp chung thường được mang thẳng tới nhà mới. Trên lễ, anh chị em có thể lên chụp ảnh chung hoặc nói vài câu chúc ngắn nếu gia đình muốn, còn quà trao riêng sẽ có thời gian kể chuyện hơn.
Anh chị em đã có gia đình có cần tặng thêm thay mặt vợ hoặc chồng mình không?
Thường phần quà tính theo từng nhà nhỏ, tức là anh chị cùng vợ hoặc chồng góp chung một phần. Vợ hoặc chồng của anh chị không cần tặng riêng thêm, trừ khi họ rất thân với người cưới và muốn có món nhỏ của riêng mình.