Khi không về được lễ mừng thọ của cha mẹ, người con ở xa vẫn góp phần trọn vẹn bằng ba việc: gửi về một món quà chọn kỹ kèm lời chúc riêng, nhận một phần việc lo lễ mà làm được từ xa, và có mặt qua cuộc gọi video đúng lúc con cháu chúc thọ. Điều làm cụ chạnh lòng thường không phải món quà nhỏ hay lớn, mà là cảm giác người con ấy vắng mặt hoàn toàn trong ngày của mình.
Bài này dành cho người con làm ăn ở tỉnh khác, đi lao động, du học hay định cư ở nước ngoài. Bài gợi ý cách chọn và gửi quà, những món nên mua ở nơi mình sống mang về, cách sắp xếp cuộc gọi video trong buổi lễ, và cách chia việc với anh chị em ở nhà để người ở gần không phải gánh hết phần nặng.
Bắt đầu sớm: báo ngày, nhận việc
Người ở xa thường biết tin lễ muộn nhất, vì việc bàn bạc diễn ra ở nhà, bên mâm cơm. Cách tránh là chủ động hỏi từ sớm, khi cha mẹ còn cách mốc thọ vài tháng: năm nay nhà có làm lễ không, làm vào dịp nào, ai đứng ra lo. Có ngày cụ thể rồi thì quyết sớm mình về được hay không, để anh chị em ở nhà tính.
Nếu không về được, nói rõ sớm, kèm lý do, và đề nghị nhận phần việc cụ thể. Một câu chung chung kiểu có gì cần cứ báo thường không dẫn đến đâu, vì người ở nhà ngại nhờ. Câu cụ thể hơn sẽ là: phần áo thọ để em lo, phần in ảnh để em đặt, phần quà cho các cụ trong xóm để em gửi tiền về. Người ở xa nhận phần nào thì lo trọn phần đó, có ảnh, có hoá đơn gửi lại cho cả nhà biết.
Với người ở nước ngoài, lưu ý chênh lệch múi giờ ngay từ lúc bàn ngày. Lễ thọ thường làm buổi sáng ở Việt Nam, có thể rơi vào nửa đêm hoặc rạng sáng ở châu Âu, châu Mỹ. Biết trước để xin nghỉ, đặt chuông, chuẩn bị chỗ ngồi yên tĩnh có ánh sáng tốt.
Những phần việc làm được từ xa
Không phải việc gì cũng phải có mặt mới làm được. Bảng dưới gợi ý các phần việc người ở xa nhận được, và điều cần kiểm để làm cho trọn.
| Phần việc | Cách làm từ xa | Điều cần kiểm |
|---|---|---|
| Áo thọ, khăn thọ | Gửi tiền và mẫu, nhờ người nhà đưa cụ đi may; hoặc đặt tiệm may nhận đo tại nhà | Số đo cụ, màu cụ thích; có người đưa cụ đi thử |
| In ảnh, làm khung | Chọn ảnh, đặt in ở tiệm gần nhà cụ, nhận hàng giao tận nơi | Kiểm ảnh trước khi in; hẹn giao trước lễ vài ngày |
| Thiệp mời, danh sách khách | Soạn danh sách, gọi điện mời bạn bè cũ của cụ ở xa | Đối chiếu với danh sách của người ở nhà để không sót, không trùng |
| Quà chung của cả nhà | Góp tiền, cùng chọn mẫu qua ảnh, người ở nhà đi nhận | Thống nhất mẫu và tầng chi phí trước khi đặt |
| Ghi lại buổi lễ | Thuê người quay chụp tại địa phương, hoặc nhờ một người trẻ trong nhà phụ trách | Dặn kỹ những khoảnh khắc cần có |
Phần việc nhận rồi thì đừng giao lại giữa chừng. Người ở nhà đã tính mình không phải lo phần đó; giao lại sát ngày dễ thành chuyện.
Chọn quà gửi về hoặc mang về
Món nơi mình sống có mà ở quê không có. Chiếc khăn len của xứ lạnh, hộp bánh, gói trà đặc trưng nơi mình đang sống, cuốn sách ảnh về thành phố con đang ở. Những món này kể cho cụ nghe con đang sống ở đâu, ra sao.
Món dùng được ở khí hậu nhà mình. Áo khoác quá dày từ nước lạnh mang về vùng nóng ẩm sẽ chỉ nằm trong tủ. Đồ điện cần kiểm điện áp, phích cắm phù hợp ở Việt Nam; thiết bị có hướng dẫn tiếng nước ngoài nên dịch sẵn.
Kiểm quy định khi gửi, khi mang. Thực phẩm, đồ có pin, đồ dễ vỡ có quy định riêng khi gửi bưu điện quốc tế hoặc mang theo hành lý. Hỏi hãng vận chuyển, hãng bay trước, đừng để quà bị giữ lại ở cửa khẩu đúng dịp lễ.
Món tinh thần có tên mình. Một bức thư tay gửi kèm, một tấm ảnh gia đình nhỏ của mình ở nơi xa để cụ đặt cạnh giường, một đoạn ghi âm lời chúc của các cháu nói tiếng Việt. Với cụ, những món này thường được giữ lâu hơn đồ đắt tiền.
Gửi sớm. Quà gửi quốc tế có thể chậm nhiều tuần, nhất là mùa cao điểm cuối năm. Gửi sớm, hoặc gửi tiền nhờ người nhà mua tại chỗ và chỉ gửi theo thư, ảnh.
Dự lễ qua video sao cho trọn
Cuộc gọi video trong lễ mừng thọ là khoảnh khắc người ở xa có mặt. Vài bước giúp nó diễn ra trơn tru thay vì loay hoay mất sóng giữa lúc mọi người đang chờ:
- Hẹn trước với người dẫn lễ ở nhà thời điểm gọi, thường là ngay sau phần con cháu chúc thọ, hoặc trước khi cụ đáp lời.
- Nhờ một người trẻ trong nhà phụ trách máy: sạc đầy, có giá đỡ, mạng ổn định, đặt máy ngang tầm mắt cụ, không để cụ phải cầm.
- Gọi thử với chính chiếc máy đó vào hôm trước, ở đúng chỗ cụ sẽ ngồi, để kiểm âm thanh và ánh sáng.
- Khi đến lượt, chào cụ, chúc ngắn trong khoảng một phút, rồi để các cháu chào ông bà. Nói chậm, rõ, nhìn vào máy.
- Nếu đường truyền chập chờn, đừng cố kéo dài. Có thể gửi trước một đoạn video quay sẵn lời chúc để người ở nhà mở nếu cuộc gọi trực tiếp không được.
- Sau phần lễ, gọi lại riêng cho cụ lúc cụ đã nghỉ, nói chuyện thong thả hơn, không còn đông người xung quanh.
Đừng để cuộc gọi biến thành phần chính của buổi lễ. Người ở xa chỉ cần có mặt đúng lúc, ngắn gọn, ấm áp; phần còn lại của buổi lễ là của những người đang ở bên cụ.
Không để người ở nhà gánh hết
Trong nhiều gia đình, người con ở gần cha mẹ, thường là con trai trưởng hoặc con gái ở cùng, lo gần như toàn bộ lễ thọ: dọn nhà, đặt cỗ, mời khách, chăm cụ trong ngày. Người ở xa góp tiền là quý, nhưng tiền không thay được công sức và sự mệt mỏi của những ngày trước lễ.
Một cách ghi nhận đơn giản là nói lời cảm ơn rõ ràng với người ở nhà, trước cả nhà, trong nhóm nhắn tin gia đình hoặc qua cuộc gọi. Cách khác là góp riêng một khoản cho người ở nhà thuê người phụ giúp trong mấy ngày lễ, hoặc gửi cho họ một món quà nhỏ cảm ơn. Lần sau về thăm, nhận trông cha mẹ vài ngày để người ở nhà đi nghỉ.
Tránh góp ý từ xa về những chuyện người ở nhà đã quyết, như thực đơn, số mâm, cách bày trí, nếu mình không trực tiếp làm. Người ở xa nhìn qua ảnh dễ thấy điều chưa ưng, nhưng người ở nhà đã cân nhắc với điều kiện thật. Góp ý thì nói riêng, nhẹ nhàng, và trước khi mọi thứ đã định. Sau lễ, nếu có điều chưa ưng, giữ lại cho lần sau, đừng mang ra bàn khi người ở nhà vừa xong mấy ngày vất vả; một lời khen đúng chỗ lúc ấy có giá trị hơn mọi góp ý.
Góp tiền chung khi anh chị em ở nhiều nơi
Lập quỹ lễ rõ ràng. Khi các con ở nhiều tỉnh, nhiều nước, cách gọn nhất là lập một quỹ chung cho lễ thọ, giao một người ở nhà giữ, ghi các khoản thu chi vào một bảng mà ai cũng xem được. Minh bạch từ đầu tránh được những câu hỏi khó nói về sau.
Góp theo khả năng, không theo bình quân. Hoàn cảnh mỗi người khác nhau. Nhiều gia đình thống nhất mỗi người góp theo sức mình, không công bố ai góp bao nhiêu trước mặt cha mẹ hay khách. Người ở nhà góp công nhiều có thể góp tiền ít hơn.
Chốt tầng chi phí trước khi đặt. Số mâm, quà chung, áo thọ, ảnh... nên chốt một mức chung trong nhóm trước khi ai đó đặt cọc. Người ở xa dễ đề xuất làm to vì không trực tiếp lo, người ở nhà lại ngại nói không đủ tiền.
Gửi tiền sớm. Người ở nhà thường phải ứng trước tiền cọc cỗ, may áo. Gửi phần góp của mình sớm, đừng để đến sau lễ mới chuyển. Chuyển khoản thì ghi rõ nội dung là góp lễ thọ của cha hay mẹ, để người giữ quỹ đối chiếu dễ dàng.
Về thăm sau lễ: món quà muộn mà đáng giá
Nếu không về được đúng ngày, một chuyến về thăm vài tuần hoặc vài tháng sau vẫn là món quà mừng thọ trọn vẹn. Có cụ còn vui hơn vì lúc ấy nhà vắng, con được ở bên cụ lâu, không bị chia sẻ với khách khứa. Báo cho cụ biết trước ngày về để cụ có cái mà chờ, và nhờ người ở nhà nhắc cụ mỗi khi cụ hỏi con bao giờ về.
Trong chuyến về, dành thời gian làm những việc cụ thích cùng cụ: đi chợ sáng, thăm họ hàng, ra mộ ông bà, ngồi nghe cụ kể chuyện. Mang theo bộ ảnh lễ thọ đã in mà mình chưa có dịp xem cùng cụ, ngồi lật từng trang, hỏi cụ ai là ai. Những buổi như vậy thường đọng lại trong cụ lâu hơn bản thân ngày lễ.
Nếu mang theo các cháu, chuẩn bị cho các cháu từ trước: kể cho cháu nghe ông bà là ai, quê ở đâu, dạy vài câu chào hỏi, nhắc cách ngồi, cách mời ông bà ăn trước. Các cháu lớn ở nước ngoài có khi ngại vì không hiểu hết tiếng Việt; cho cháu một việc cụ thể như rót trà, cầm máy chụp ảnh cho ông bà, cháu sẽ thấy mình có chỗ trong nhà.
Câu hỏi thường gặp
Không về được lễ thọ cha mẹ có bị coi là thất lễ không?
Phần lớn gia đình hiểu hoàn cảnh của người làm ăn, học tập xa. Điều quan trọng là báo sớm, góp phần việc, có mặt qua cuộc gọi và về thăm khi có thể. Im lặng không báo mới làm người ở nhà phật lòng.
Gửi tiền về hay gửi quà thì hơn?
Tuỳ nhu cầu. Tiền giúp người ở nhà chủ động lo lễ và mua thứ cụ cần ngay. Quà gửi từ nơi mình sống mang câu chuyện riêng của người con. Nhiều người làm cả hai: tiền góp vào quỹ lễ chung, quà nhỏ kèm thư gửi riêng cho cụ.
Chênh lệch múi giờ lớn thì làm sao dự lễ?
Hỏi rõ giờ phần nghi thức chính, đặt chuông, chuẩn bị chỗ yên tĩnh. Nếu giờ đó quá khó, quay sẵn một đoạn video chúc thọ gửi người ở nhà mở trong lễ, rồi gọi trực tiếp vào lúc thuận tiện hơn trong ngày.
Cháu ở nước ngoài không nói sõi tiếng Việt thì chúc ông bà thế nào?
Một hai câu tiếng Việt đơn giản mà cháu tập trước, như chúc ông bà mạnh khoẻ, đã đủ làm ông bà vui. Cha mẹ có thể giúp cháu tập, quay lại và gửi trước. Không cần câu dài hay chữ văn chương.
Có nên nhờ dịch vụ giao quà tận nơi trong ngày lễ không?
Được, nếu chọn nơi uy tín và hẹn giao trước giờ lễ, không giao đúng lúc đang làm nghi thức. Báo trước cho người ở nhà để họ nhận và giữ món quà, trao cho cụ vào lúc phù hợp.